Zachowania problemowe u młodzieży

Zachowania problemowe to szeroka grupa zachowań, które wykraczają poza normy społeczne i oczekiwania dotyczące wieku, a jednocześnie negatywnie wpływają na funkcjonowanie nastolatka oraz jego otoczenie. Mogą one przejawiać się w różnych sferach życia, takich jak relacje z rówieśnikami, wyniki w nauce, relacje rodzinne czy zachowania społeczne.

Chyba każdy nastolatek przejawia zachowania, które "nie podobają" się rodzicom. Wielu rodziców zastanawia się wtedy "czy to jest normalne?" lub "czy powinnam iść do psychologa?" Odpowiedź niestety brzmi: to zależy. 

Ale uogólniając: zachowanie traktujemy jako problemowe, jeśli jego natężenie, częstotliwość, czas utrzymywania się i następstwa znacząco odbiegają od typowych zachowań osób w danym wieku. Zachowanie to nie zmienia się w czasie, a jeśli już, to nasila się, a nie znika. Aby móc skutecznie interweniować, ważne jest zrozumienie, kiedy zachowanie staje się problematyczne i jakie kroki można podjąć, by je złagodzić. Jeśli zachowania problemowe są trwałe i nie poddają się interwencjom rodzicielskim, warto zwrócić się o pomoc do psychologa lub terapeuty, który może pomóc w diagnozowaniu i leczeniu problemu. Specjalista może pomóc określić czy zgłaszany problem jest naturalnym etapem rozwoju, objawem zaburzenia, choroby dziecka lub czy wynika z trudności wychowawczych rodzica.

Zachowania problemowe mogą mieć różne podłoża – od emocjonalnych trudności po problemy rodzinne. Kluczem do sukcesu jest wczesne rozpoznanie i odpowiednie reagowanie na niepokojące symptomy.

Poniżej lista problemowych zachowań u nastolatków, najczęściej zgłaszanych przez rodziców:

•  Kwestionowanie zasad i reguł domowych lub spoełczenych, częste sprzeczki i kłótnie z rodzicami
• Brak motywacji do nauki, wagary, unikanie szkoły, nieodrabianie prac domowych
• Wycofanie się z kontaktów z rówieśnikami, spędzanie dużej ilości czasu w samotności, unikanie rodzinnych spotkań, zamykanie się w pokoju
• Werbalna lub fizyczna agresja wobec rodzeństwa, rodziców lub rówieśników, niszczenie mienia, rzucanie przedmiotami
• Impulsywne zachowania, podejmowanie ryzykownych działań, trudności z kontrolowaniem złości
• Problemy z nawiązywaniem lub utrzymywaniem relacji z rówieśnikami, konflikty rówieśnicze
• Nadmierne korzystanie z internetu, gier komputerowych, mediów społecznościowych, problemy z odstawieniem urządzeń elektronicznych, trudności w zarządzaniu czasem online

Zachowania ryzykowne, testowanie granic i przekraczanie norm poniekąd stanowi nieodłączne element kształtowania tożsamości i osiągania niezależności młodych ludzi. Jednak jeśli częstotliwość i intensywność zachowań ryzykownych wzrasta to przestają one mieć charakter rozwojowy, a stają się zachowaniem problemowym.